Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej zaprasza 19 listopada (czwartek) 2026 r. o godz. 17.00 na spotkanie i otwarcie wystawy czasowej pt. „Pod znakiem zielonej konspiracji – historia piątki „Młodego Lasu”. Bataliony Chłopskie na ziemi oświęcimskiej”. Wstęp wolny.
Bataliony Chłopskie były drugą pod względem liczebności – po Armii Krajowej – polską organizacją zbrojną działającą w okupowanym przez Niemców kraju. Szacunki mówią o około 160 tys. osób, które w różnym okresie znalazły się w strukturach BCh. Organizacja szczególnie silnie rozwinęła się na Kielecczyźnie, Lubelszczyźnie, w Małopolsce i na Mazowszu.
BCh prowadziły na ziemi oświęcimskiej wywiad, sabotaż, pomoc osobom zagrożonym aresztowaniem, ochronę ludności oraz pomoc więźniom i uciekinierom z KL Auschwitz. Organizowały również żywność i środki materialne dla ludności i podziemia. Ze względu na silną kontrolę niemiecką działania zbrojne miały zazwyczaj charakter niewielkich, dobrze przygotowanych akcji.
W celu pomocy więźniom powołano specjalną grupę przyobozową BCh, której początkowo przewodził Wojciech Jekiełek ps. „Żmija”, a od stycznia 1943 r. Kazimierz Jędrzejowski z Osieka ps. „Maniek”/„Kazek”.
Jedną z organizacji konspiracyjnych ruchu ludowego działających w Małopolsce był również „Młody Las”, powołany w połowie 1943 roku przez Okręgowe Kierownictwo Ruchu Ludowego w Krakowie jako kontynuacja działalności przedwojennego Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”. Organizacja miała za zadanie przygotować młodzież wiejską w wieku od 16 lat do działalności niepodległościowej, a po wojnie do pracy w „Wiciach”.
Młody Las działał na zasadach autonomicznych, a na jego czele stał Edward Czubek ps. „Cichy”. Pod koniec wojny organizacja posiadała struktury niemal we wszystkich powiatach Małopolski i zrzeszała prawie 5 tysięcy młodych ludzi.
Za organizację struktur „Młodego Lasu” odpowiadał Kazimierz Jędrzejowski. Jego działalność została jednak przerwana 12 listopada 1943 roku, kiedy przypadkowo aresztowano go w Malcu. Zidentyfikowany przez jednego z mieszkańców Osieka jako Kazimierz Jędrzejowski został poddany dokładnej rewizji. Znaleziono przy nim kartę z imionami i pseudonimami składu osobowego „Młodego Lasu”. Niemcy bardzo szybko zdekonspirowali te osoby. Wśród wymienionych znajdowali się między innymi: Stanisław Bies ps. „Chrobry” z Osieka, Eugeniusz Siuta ps. „Gienek” z Brzeszcz, Albin Kuźma ps. „Tarzan” z Osieka i Franciszek Naglik ps. „Ligus”/”Topola” z Malca.
Kazimierz Jędrzejowski, Stanisław Bies i Eugeniusz Siuta zostali przewiezieni na przesłuchanie do Bielska, a następnie osadzeni w więzieniu w Mysłowicach. Franciszek Naglik i Albin Kuźma, ostrzeżeni w porę, zdołali się ukryć. Losy aresztowanych potoczyły się tragicznie: Kazimierz Jędrzejowski i Eugeniusz Siuta zginęli w obozie Auschwitz, natomiast Stanisław Bies przeżył uwięzienie.
Pamięć o młodych ludziach, którzy w czasie wojny z narażeniem życia prowadzili działalność konspiracyjną jest wciąż żywa w Malcu i Osieku. Historia ta pozostaje znacznie mniej znana w pozostałych częściach ziemi oświęcimskiej. Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej zgodnie z jednym z podstawowych celów funkcjonowania – upamiętnianiu osób niosących pomoc więźniom KL Auschwitz – postanowiło przybliżyć działalność Batalionów Chłopskich i „Młodego Lasu” szerszemu gronu odbiorców.
W spotkaniu poświęconemu BCh na ziemi oświęcimskiej i mężczyznom z „Młodego Lasu” wezmą udział krewni konspiratorów z czasu niemieckiej okupacji. Spotkaniu będzie towarzyszyć otwarcie wystawy czasowej. Oprócz życiorysów pięciu działaczy z „Młodego Lasu” znajdą się na niej przedmioty z nimi związane. M.in. po raz pierwszy zostaną pokazane publicznie listy Kazimierza Jędrzejowskiego do siostry Elżbiety znajdujące się w zbiorach Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej.Wydarzenie zostało przygotowane przy współpracy z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau, w szczególności z Szymonem Kowalskim z Działu Archiwum PMAB, Izbą Sołectwa Malec i sołtys Malca Marią Krawczyk, Zespołem Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Osieku i jego dyrektor Moniką Rycerz oraz wieloletnią redaktor naczelną miesięcznika „Echa Osieka” i miłośniczką historii lokalnej
