Załącznik Nr 2 do umowy określającej warunki organizacyjno-finansowe działalności Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej oraz program jego działania

Program realizacji zadań w zakresie bieżącego funkcjonowania i rozwoju Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej

SPIS TREŚCI:

1. I. Misja i wizja Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej jako samorządowej instytucji kultury o charakterze regionalnym
2. II. Cele strategiczne dla funkcjonowania i rozwoju Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej
3. III. Cele długoterminowe ze wskazaniem planowanych działań dla ich realizacji oraz wskaźników osiągnięcia celów ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji prowadzenia działalności merytorycznej Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej oraz jego rozwoju, w formie programu działania na okres 7 lat
4. IV. Koncepcja finansowania działalności Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, umożliwiająca osiąganie celów strategicznych, długoterminowych i krótkoterminowych - realizację programu i rozwoju Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, uwzględniająca poziom dotacji organizatora z bieżącego roku

Program realizacji zadań w zakresie bieżącego funkcjonowania i rozwoju Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej.

Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, zostało utworzone w 2017 r. przez Powiat Oświęcimski, a od sierpnia 2023 r. jest instytucją kultury Województwa Małopolskiego. Siedziba Muzeum mieści się w zabytkowym obiekcie, zwanym w przeszłości „Lagerhausem”. Zarówno sam obiekt, jaki i dwuhektarowy teren zielony wokół Muzeum, na którym zlokalizowane zostały rzeźby - swoiste przystanki pamięci o lokalnych bohaterach, tworzą niepowtarzalny charakter tego miejsca. Wspomnienia i świadectwa świadków historii stanowią główną oś tematyczną muzealnej wystawy stałej pn. „Obrazy pamięci - losy mieszkańców ziemi oświęcimskiej”. Muzeum jest swoistym hołdem złożonym mieszkańcom, którzy pomimo zagrożenia utraty życia własnego i bliskich - pomagali więźniom KL Auschwitz - Birkenau. W opinii wielu mieszkańców, Muzeum powstało w tzw. „ostatnim momencie”, w którym jeszcze wielu naocznych świadków mogło złożyć swoje świadectwa o życiu w czasie II Wojny Światowej obok niemieckiego obozu koncentracyjnego zlokalizowanego na ziemi oświęcimskiej. Były to świadectwa niezapomnianych, traumatycznych przeżyć, stanowiących dzisiaj bardzo ważny aspekt zbiorowej pamięci. Uniwersalne i stale powtarzane „nigdy więcej” wpisuje się w przesłanie, które świadkowie, poprzez swoje świadectwa chcieli zostawić potomnym, o czym w wielowymiarowy sposób edukuje Muzeum.

MISJA MUZEUM

WIZJA MUZEUM

Muzeum jest instytucją kultury o charakterze historycznym i partycypacyjnym, wpisującym się w ochronę dziedzictwa kulturowego będącego kluczowym elementem tożsamości regionu Małopolski. Z Muzeum utożsamiają się mieszkańcy regionu aktywnie uczestniczący w podtrzymywaniu i honorowaniu pamięci o osobach niosących pomoc więźniom KL Auschwitz - Birkenau w czasie II Wojny Światowej ale również o bohaterach historii powojennej. Muzeum jest miejscem dialogu społecznego i aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego regionu, szczególnie uwzględniającego dziedzictwo ziemi oświęcimskiej. Jest miejscem pamięci zbiorowej, otwartym na wyzwania współczesności, działania innowacyjne oraz nastawionym na ciągły rozwój.

Muzeum jest miejscem realizacji wielowektorowej edukacji opartej przede wszystkim na dziedzictwie (heritage education), edukacji dostępnej i włączającej, jak również edukacji angażującej np. poprzez warsztaty czy inne działania aktywizujące. Realizacja tej wizji jest możliwa wyłącznie poprzez działania wspólnotowe oparte na współpracy i partycypacji z różnymi podmiotami, w tym: z palcówkami oświatowymi, z instytucjami działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych mających ograniczony dostęp do kultury, z podmiotami trzeciego sektora (non-profit), z instytucjami kultury i ośrodkami akademickimi których działalność wpisuje się w oś tematyczną Muzeum, jednostkami samorządu terytorialnego, w tym z Województwem Małopolskim, a także z indywidualnymi odbiorcami. Podstawą realizacji tych działań jest profesjonalna, zaangażowana kadra pracowników posiadających wysokie kompetencje, które sukcesywnie będą podnoszone.

1. Dokumentowanie dziedzictwa materialnego i niematerialnego ziemi oświęcimskiej na przestrzeni dziejów.
2. Dostępność dla wszystkich z uwzględnieniem edukacji włączającej oraz otwartość na współpracę w wymiarze kulturalnym.
3. Edukacja angażująca, dostosowana do potrzeb społecznych z uwzględnieniem partycypacji mieszkańców.
4. Promocja poprzez budowanie i wzmacniania wizerunku Muzeum w przestrzeni kulturalnej - lokalnej, regionalnej i ogólnopolskiej.

1. Dokumentowanie dziedzictwa materialnego i niematerialnego ziemi oświęcimskiej na przestrzeni dziejów.

Problematyka ochrony dziedzictwa materialnego i niematerialnego, w kontekście celów statutowych Muzeum jest traktowana priorytetowo na równi z pozostałymi celami strategicznymi.

Dokumentowanie dziedzictwa ziemi oświęcimskiej ma na celu ochronę i upowszechnianie pamięci o tej społeczności i jej doświadczeniach historycznych, społecznych i kulturowych. W dalszym ciągu zasoby muzealne powinny być powiększane poprzez nagrania wspomnień świadków historii dotyczących czasów II Wojny Światowej, pozyskiwanych od bezpośrednich świadków historii tak długo, jak tylko to będzie możliwe. Kontynuacja tegoż powinna odbywać się również w oparciu o rodzinne narracje, będące głosem młodszego pokolenia. Ważnym aspektem dokumentowania historii mieszkańców ziemi oświęcimskiej, jest planowane rozpoczęcie dokumentowania wspomnień odnoszących się do życia po 1945 r. związanego z panującym w Polsce systemem komunistycznym. Gromadzenie różnorodnych dokumentów i innych pamiątek jest nie tylko zachowaniem świadectwa przeszłości, ale także umożliwia jej zrozumienie w szerokiej perspektywie. Sprzyja to budowaniu świadomości historycznej oraz wzmacnianiu tożsamości lokalnej i dialogu międzypokoleniowego.

2. Dostępność dla wszystkich z uwzględnieniem edukacji włączającej oraz otwartość na współpracę w wymiarze kulturalnym.

We współczesnym podejściu do muzealnictwa, muzea stają się miejscem spędzania czasu dla każdego. Priorytetowym podejściem jest zapewnienie dostępu do muzealnej oferty odbiorcom, niezależnie od ich możliwości intelektualnych czy sprawności, eliminując bariery, czemu służy muzealna edukacja prowadzona w angażujący sposób. W tym celu należy stale monitorować i dokonywać analizy potrzeb społecznych oraz kontynuować współpracę instytucjonalną i nawiązywać kontakty z nowymi podmiotami.

Jednocześnie należy rozwijać współpracę ze specjalnymi ośrodkami szkolno-wychowawczymi, uczestnikami warsztatów terapii zajęciowej, użytkownikami domów pomocy społecznej, pacjentami zakładów opiekuńczo-leczniczych oraz z innymi osobami które mają ograniczony dostęp do kultury - dostosowując treści muzealnej oferty do ich możliwości i wrażliwości.

3. Edukacja angażująca, dostosowana do potrzeb społecznych z uwzględnieniem partycypacji mieszkańców.

Prowadzona w Muzeum edukacja opiera się na założeniach małopolskiej polityki kulturowej, koncentrując się na poszerzaniu wiedzy i upowszechnianiu dziedzictwa kulturowego regionu, jak również na wzmacnianiu kompetencji kulturowych mieszkańców Małopolski. W układaniu konspektów zajęć wykorzystywane będą zasoby muzealne związane z dziedzictwem materialnym i niematerialnym ziemi oświęcimskiej oraz opowieści historyczne o osobach niosących pomoc więźniom KL Auschwitz - Birkenau oraz o wybitnych twórcach ziemi oświęcimskiej. Edukacja muzealna powinna wpływać na rozwój świadomego uczestnictwa w kulturze, sprzyjać budowaniu tożsamości lokalnej i odpowiedzialności za pamięć historyczną, ze szczególnym uwzględnieniem międzypokoleniowego przekazu doświadczeń.

4. Promocja poprzez budowanie i wzmacnianie wizerunku Muzeum w przestrzeni kulturalnej - lokalnej, regionalnej i ogólnopolskiej.

Wyzwania dla Muzeum na kolejne lata, to poszerzanie kręgu odbiorców w regionie, w kraju i poza jego granicami. Z każdym rokiem pogłębia się tendencja do wybierania Muzeum jako docelowej instytucji, w której można skorzystać z zajęć oferujących edukację historyczną prowadzoną w ciekawej formie, z wykorzystywaniem nowoczesnych narzędzi technologicznych. Dążenie do dalszego rozwoju Muzeum jest ściśle powiązane z inwestowaniem w kapitał ludzki, poprzez podnoszenie umiejętności zespołu pracowniczego oraz nabywanie nowych kompetencji, co wpływa na budowanie marki regionalnego produktu kulturowego Małopolski.

1. Rozbudowywanie kolekcji muzealnej poprzez pozyskiwanie eksponatów związanych z tematyką statutową Muzeum.
2. Gromadzenie relacji świadków historii dokumentujących czasy II Wojny Światowej oraz historii powojennej. Planuje się również pozyskanie nowych treści i wspomnień dotyczących zakładów przemysłowych ziemi oświęcimskiej, m.in. przemysł chemiczny, wydobywczy, energetyczny, zakłady naprawcze, odlewnie. Pozyskane materiały stanowić będą cenną bazę do dalszych badań i opracowań.
3. Działalność wydawnicza - publikacje dotyczące dziedzictwa kulturowego i historii ziemi oświęcimskiej.
4. Zabezpieczenie zbiorów poprzez ich przechowywanie zgodnie z obowiązującymi standardami oraz sukcesywną ich konserwacją.
5. Wzbogacanie wystawy stałej Muzeum o nowo pozyskane obiekty.
6. Stworzenie narzędzia edukacyjnego pn. „Eksponat z opowieścią” - prezentacja eksponatu wraz z opisem w przestrzeni wystawowej Muzeum oraz udokumentowaniem na stronie internetowej.

1. Monitoring dostępności strony internetowej Muzeum oraz social mediów pod kątem spełniania standardów dostępności cyfrowej zwiększającej jej funkcjonalność oraz równy dostęp dla wszystkich.
2. Sukcesywne tłumaczenie materiałów dostępnych na portalu edukacyjnym na PJM.
3. Szkolenia pracowników w zakresie dostępności, prostego języka oraz projektowania inkluzywnego.
4. Kontynuacja współpracy m.in. z Ośrodkiem „Pamięć i Przyszłość” w zakresie - Regionalne Izby Pamięci; z Małopolskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli - w celu propagowania wiedzy i wartości uniwersalnych w trosce o dobro przyszłych pokoleń i rozwój Małopolski; z Małopolskim Instytutem Kultury w Krakowie w przedmiocie Standardów Ochrony Małoletnich oraz „Małopolska. Kultura Wrażliwa”.
5. Prowadzenie działań edukacyjnych i kulturalnych z nowo pozyskanymi podmiotami sektora publicznego i organizacjami III sektora.
6. Kontynuacja projektu pn. „Spotkania z historią”- angażowanie lokalnej społeczności celem budowania więzi międzypokoleniowych.
7. Organizowanie wydarzeń kulturalnych, m.in. koncerty, Noc Muzeów, konkursy, spotkania autorskie, dzień otwarty, spotkania rodzinne.
8. Prezentacja wystawy czasowej „Dzieci z Indersdorf 1944-1948…” oraz stworzenie nowej dotyczącej dziedzictwa ziemi oświęcimskiej. Wystawy prezentowane będą w terenie w ramach tzw. „Wędrującego Muzeum” w połączeniu z warsztatami edukacyjnymi.
9. Realizacja projektu „Puk, puk. Kto tam? Kultura puka do drzwi” skierowanego głównie do seniorów oraz osób mających utrudniony dostęp do kultury.

1. Kontynuacja lekcji muzealnych, warsztatów dla dzieci, młodzieży, dorosłych, w tym osób ze szczególnymi potrzebami, dostosowanych do ich możliwości i wrażliwości.
2. Opracowywanie konspektów nowych scenariuszy lekcji muzealnych i warsztatów, w tym dla osób ze szczególnymi potrzebami. Bazę scenariuszy stanowić będą nowo pozyskane relacje i wspomnienia świadków historii.
3. Kontynuacja projektu „Pamiętamy”, realizowanego w związku z dniem 1 listopada (zapalanie zniczy na grobach osób, niosących pomoc więźniom KL Auschwitz). W ramach projektu prowadzone są również spotkania edukacyjne w miejscowościach ziemi oświęcimskiej, celem przekazania wiedzy młodemu pokoleniu.
4. Kontynuacja projektu poświęconego Narodowemu Dniu Pamięci Żołnierzy Wyklętych.
5. Kontynuacja projektu Akademia Dziedzictwa Pamięci adresowanego do nauczycieli i innych osób zainteresowanych historią i dziedzictwem kulturowym ziemi oświęcimskiej. To wspólny projekt: MCDN, Muzeum oraz Centrum św. Maksymiliana w Harmężach, który realizowany jest w zróżnicowanej formie i bogatej tematyce.
6. Szkolenia pracowników celem podnoszenia ich umiejętności i nabywania nowych kompetencji we wszystkich obszarach działalności Muzeum.

1. Zwiększanie obecności Muzeum w mediach tradycyjnych i cyfrowych z przekazem informującym o prowadzonych działaniach historyczno-edukacyjnych, poprzez stronę internetową, social media, spoty reklamowe.
2. Optymalizacja i modernizacja strony internetowej oraz social mediów do aktualnie obowiązujących standardów technologicznych, funkcjonalnych i dostępności. Planuje się analizę i diagnozę funkcjonowania strony, analizę skuteczności oraz działania korygujące.
3. Stworzenie Cyfrowej Kroniki Wydarzeń Muzeum będącej chronologicznym ujęciem działań w danym roku.
4. Jubileusz upamiętniający 10. rocznicę powołania Muzeum oraz 5. rocznicę otwarcia wystawy stałej, przypadające w 2027 r. Planuje się zorganizowanie cyklu wydarzeń, m.in.: koncert, sesję edukacyjną, spacer historyczny, wydanie publikacji podsumowującej tworzenie i dotychczasową działalność Muzeum w oparciu o teksty zredagowane przez pracowników merytorycznych Muzeum, konferencję popularno-naukową pt. „Rola i kierunki rozwoju muzeów we współczesnym świecie - ewoluowanie muzeów od strażników pamięci do przestrzeni dialogu”, odsłonięcie tablicy upamiętniającej osoby zaangażowane w pomoc więźniom KL Auschwitz-Birkenau, wkomponowanej w kamienną bryłę umiejscowioną w przestrzeni zewnętrznej Muzeum, zorganizowanie Dnia Otwartego Muzeum, w czasie którego planowana jest rodzinna gra muzealna pn. „Śladami historii”.
5. Poszerzenie kręgu odbiorców oferty muzealnej.

Budżet Muzeum oparty jest na:

1. Dotacji podmiotowej na działalność podstawową;
   • z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
   • z budżetu Województwa Małopolskiego, zgodnie z umową o współprowadzeniu oraz przyszłymi uchwałami budżetowymi.
2. Przychodach własnych, przy planowanym wzroście rok do roku o ok. 4%.
3. Środkach zewnętrznych pozyskiwanych w ramach aplikacji grantowych, dotacji celowych.