W dniu 22 października 2026 roku w siedzibie Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej odbyła się konferencja naukowa zatytułowana „Osieckie inspiracje w twórczości Juliana Fałata”. Wydarzenie zgromadziło miłośników sztuki, osoby zainteresowane życiem i twórczością wybitnego polskiego malarza, a także młodzież szkolną.
Oficjalnego otwarcia konferencji i powitania zgromadzonych gości dokonała dyrektor muzeum, Dorota Mleczko. Następnie sylwetkę artysty oraz wprowadzenie do tematyki spotkania przedstawiła prowadząca spotkanie – kustosz muzeum, Anna Cieplińska-Jaglarz.
Program konferencji przyniósł uczestnikom niezwykle bogatą podróż przez życie i twórczość Juliana Fałata, łącząc perspektywę historyczną z osobistymi wspomnieniami. Dodatkowo, w trakcie spotkania został zaprezentowany autoportret Juliana Fałata znajdujący się w zbiorach muzeum.
Jako pierwsza głos zabrała Teresa Dudek-Bujarek, kierownik Działu Sztuki i Rzemiosła Artystycznego Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej. W swoim wystąpieniu zatytułowanym „Juliana Fałata malarskie odkrywanie świata – od Tuligłów do Bystrej” przybliżyła postać artysty: od motywacji, jakie stały za jego zainteresowaniem malarstwem, poprzez lata edukacji, podróże i poszukiwanie inspiracji, pełnienie funkcji malarza scen myśliwskich pruskiego króla Wilhelma, aż po objęcie stanowiska dyrektora w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie, którą staraniem artysty przekształcono w Akademię. Prelegentka przedstawiła również związki Fałata z Bystrą i Osiekiem.
Następnie głos zabrała Kinga Kawczak z Działu Sztuki i Rzemiosła Artystycznego bielskiego muzeum. W wystąpieniu zatytułowanym „Juliana Fałata szczęście, że Osiek blisko Oświęcimia” skupiła się na serdecznej zażyłości, jaka wiązała malarza z rodziną Rudzińskich z Osieka, oraz zaprezentowała bogatą korespondencję odzwierciedlającą wyjątkowo bliskie więzi między artystą a Rudzińskimi. Prelegentka pokazała, jak ważną rolę pobliskie krajobrazy odgrywały w dorobku malarskim Fałata, w którym obficie reprezentowane są motywy osieckich stawów, chat i kapliczek. Zwróciła także uwagę, że w kręgu osieckich znajomości mieściła się bliska relacja z księdzem Janem Hajostem, a miejscowy kościół – obok malowniczych krajobrazów – stanowił stały i powracający element twórczości artysty.
Kolejna część spotkania dotyczyła inspiracji sztuką Dalekiego Wschodu. Profesor Anna Król z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w wystąpieniu „Podróż do Japonii” omówiła rolę, jaką na przełomie XIX i XX wieku odgrywała sztuka japońska oraz jak wpłynęła ona na europejskich twórców, w tym również na naszego artystę. Prelegentka przybliżyła również historię pierwszych kontaktów polskiego społeczeństwa ze sztuką Kraju Kwitnącej Wiśni, za którymi stał Feliks Jasieński, a także nakreśliła charakterystyczne cechy tamtejszego malarstwa, wskazując konkretne elementy widoczne w dziełach Juliana Fałata.
Zwieńczeniem konferencji było wystąpienie profesor Marii Zrałek z Akademii Humanitas w Sosnowcu – prywatnie prawnuczki artysty. W prelekcji „Julian Fałat: rodzina i przyjaciele, sztuka, podróże oraz patriotyzm – cztery filary jego świata” podzieliła się z publicznością niezwykle osobistym spojrzeniem na swojego przodka. Naukowy wykład wzbogaciła barwnymi rodzinnymi anegdotami, które nadały spotkaniu wyjątkowo bliski, ludzki wymiar.
Konferencja w Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej pozwoliła uczestnikom spojrzeć na Juliana Fałata nie tylko przez pryzmat jego mistrzowskich akwarel, ale również jako na człowieka o niezwykłej wrażliwości, patriotę, człowieka mocno przywiązanego do ukochanych polskich krajobrazów a przy tym pełnego uroku i serdeczności. Wydarzenie to na długo pozostanie w pamięci wszystkich miłośników sztuki i lokalnej historii, udowadniając, że spuścizna wielkiego malarza wciąż żyje i inspiruje kolejne pokolenia.
